Sunday, June 23, 2024

12 ज्योतिर्लिंगापैकी तिसरे ज्योतिर्लिंग आहे महाकालेश्वर: जाणून घ्या, एकमेव दक्षिणमुखी ज्योतिर्लिंग महाकालेश्वर मंदिराशी संबंधित खास गोष्टी

- Advertisement -

2 महिन्यांपूर्वी

  • कॉपी लिंक

देशभरात भगवान शंकराची १२ ज्योतिर्लिंगे आहेत. यापैकी तिसरे ज्योतिर्लिंग महाकालेश्वर हे मध्य प्रदेशातील उज्जैन येथे आहे. या मंदिरात श्रावण महिन्यात दररोज लाखो भाविक दर्शन व पूजेसाठी येत असतात. उज्जैन आणि इंदूरमधील अंतर सुमारे 55 किमी आहे आणि भोपाळ ते उज्जैन हे अंतर सुमारे 200 किमी आहे. महाकालचे ज्योतिर्लिंग दक्षिणाभिमुख आहे. या शिवलिंगाची ही सर्वात खास गोष्ट आहे. हे एकमेव ज्योतिर्लिंग आहे, ज्याचे मुख दक्षिण दिशेला आहे. शिप्रा नदीजवळ हे मंदिर आहे. उज्जैनमध्ये दर 12 वर्षांनी एकदा सिंहस्थ मेळा भरतो. पुढील सिंहस्थ 2028 मध्ये होणार आहे.

जाणून घ्या महाकालेश्वर मंदिर आणि उज्जैनशी संबंधित खास गोष्टी…

  1. ज्योतिर्लिंग म्हणजे भगवान शिव ज्योती रूपात विराजमान आहेत. देशभरात 12 ज्योतिर्लिंगे आहेत. भगवान शिव या 12 ठिकाणी प्रकट झाले होते आणि भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण करण्यासाठी या ठिकाणी ज्योती रूपात वास्तव्य केले. ज्योतिर्लिंगांमध्ये महाकालेश्वर मंदिर सोमनाथ आणि मल्लिकार्जुन नंतर तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. शिप्रा नदीपासून हाकेच्या अंतरावर हे मंदिर आहे.
  2. असे मानले जाते की प्राचीन काळी महाकाल मंदिराच्या परिसरात जंगल होते. या जंगलाला महाकाल वन म्हणत. स्कंद पुराण आणि शिव महापुराणातील अवंती विभागातही महाकाल वनाचा उल्लेख आहे.
  3. एका दंतकथेनुसार, दुषण नावाचा राक्षस या भागातील शिवभक्त आणि ऋषींचा छळ करत होता. त्या राक्षसाचा वध करण्यासाठी भगवान शिव येथे प्रकट झाले होते. राक्षसाचा वध केल्यावर सर्व भक्तांनी भगवान शिवाची स्तुती केली आणि येथे वास करण्याची प्रार्थना केली. भक्तांची प्रार्थना ऐकल्यानंतर येथील शिवलिंगात भगवान शंकर ज्योती रूपात प्रकट झाले.
  4. शास्त्रात एक मंत्र आहे – आकाशे तारकेलिंगम्, पाताले हाटकेश्वरम्। मृत्युलोके च महाकालम्, त्रयलिंगम् नमोस्तुते।। या मंत्रानुसार ब्रह्मांडात तीन जग आहेत – आकाश, पाताळ आणि मृत्यू लोक. आकाशाचा स्वामी तारकलिंग आहे, पाताळाचा स्वामी हटकेश्वर आहे आणि नश्वर जगाचा स्वामी महाकाल आहे. महाकाल हा नश्वर जगाचा म्हणजेच संपूर्ण जगाचा स्वामी आहे.
  5. बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी फक्त महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंगाची भस्म आरती केली जाते. शिवपुराणानुसार कपिला गायीच्या शेणापासून, शमी, पिंपळ, पलाश, वड, बोर या झाडांची लाकडे जाळून भस्म तयार होतो. मंत्रोच्चाराने भस्म शुद्ध केले जाते. यानंतर हे भस्म कापडाने गाळून महाकालाची आरती केली जाते.
  6. महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिराच्या इमारतीच्या वरच्या मजल्यावर मराठा काळातील नागचंद्रेश्वर देवाची मूर्ती स्थापित आहे. ही मूर्ती वर्षातून एकदाच नागपंचमीला दिसते.
  7. दरवर्षी श्रावण महिन्यातील सर्व सोमवारी महाकालाची यात्रा काढली जाते. महाकालची मूर्ती चांदीच्या पालखीत विराजमान करून त्यानंतर बाबांची पालखी शिप्रा नदीच्या घाटावर नेली जाते आणि तेथून देवता उज्जैन भ्रमण करून मंदिरात येतात.
  8. महाकाल या शब्दाचा एक अर्थ महा+काळ म्हणजेच काळाचा स्वामी असा आहे. उज्जैन हे कालगणनेचे केंद्र मानले जाते. याच कारणामुळे उज्जैनमध्ये बनवलेल्या पंचांगांना खूप महत्त्व आहे. असे मानले जाते की ज्योतिषशास्त्रीय वेळेची गणना करण्यासाठी उज्जैन हे सर्वोत्तम ठिकाण आहे.
  9. हरसिद्धी शक्तीपीठ, 51 शक्तीपीठांपैकी एक, महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंगाजवळ स्थापित आहे. भगवान शिव, देवी शक्ती आणि शिप्रा नदीमुळे या ज्योतिर्लिंगाचे महत्त्व खूप वाढले आहे.
  10. महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिराचा इतिहास हजारो वर्षांचा आहे. मंदिराची इमारत परमार काळातील मानली जाते. उज्जैनमधील परमार राजांची सत्ता 10-11 व्या शतकातील मानली जाते. हे मंदिर उज्जैनचा राजा विक्रमादित्य यांच्याशीही संबंधित आहे. विक्रमादित्याच्या नावाने विक्रम संवत चालू आहे.
  11. उज्जैनमध्ये कालभैरवाचे प्राचीन मंदिर स्थापित आहे. कालभैरव हा शहराचा कोतवाल मानला जातो. काळभैरवाला चांदीच्या ताटातून दारू दिली जाते. आजही हे आश्चर्य मंदिरात सहज पाहायला मिळते. यासोबतच उज्जैन हे भगवान श्रीकृष्णाशी संबंधित आहे. श्रीकृष्णाने येथील सांदीपनी ऋषीकडून शिक्षण घेतले होते. येथेच श्रीकृष्ण आणि सुदामा यांची मैत्री झाली. श्रीकृष्णाच्या पत्नींपैकी एक मित्रवृंदा ही उज्जैनची राजकन्या होती.

Source

- Advertisement -

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Advertisement
Live Tv
Market Live
Rashifal
Live Cricket Score
Weather Forecast
अन्य बातम्या
Related news